Salvador Dalí (1904-1989), „Hołd dla Wenecji" - Basilique de San Marco et Campanile” 1974-1975

Litografia warsztatowa z embossing na papierze bawełnianym Velin Arches oprawiony w ramę o wymiarach 68 x 88 cm; sygnowany z płyty ś.d.
Wydawca Jean Lavigne, wykonana w Atelier Mourlot w Paryżu (była to renomowana pracownia, z którą Dali ściśle współpracował przy tworzeniu większości swoich litografii).
Atelier Mourlot założone w 1852 roku w Paryżu- najważniejsze centrum litografii artystycznej na świecie. Marka warsztatu gwarantuje najwyższą jakość i prestiż w świecie kolekcjonerskim. To tutaj pracowali tacy giganci jak Dali, Picasso, Matisse, Chagall, Miró czy Braque. Fernand Mourlot zapraszał artystów bezpośrednio do warsztatu, pozwalając im eksperymentować na kamieniu litograficznym.
Referencje:
- Katalog raisonne Michler/Lopsinger: No 1551 page 174
- katalog A. Field: No 75-1 page 173

Embossing (tłoczenie) wewnątrz kompozycji jest jedną z najbardziej prestiżowych technik stosowanych przez Dalego.
Embossing nadaje jej trwałość i "wieczność" formy rzeźbiarskiej. Embossing wewnątrz kompozycji jest niezwykle trudny do podrobienia. Wymaga on ogromnego nacisku prasy drukarskiej, który jest w stanie "wtłoczyć" papier w wyżłobione w metalu rowki, specjalnego, grubego i wilgotnego papieru (zazwyczaj Velin Arches), który nie pęknie pod takim ciśnieniem oraz ręcznego wykańczania. Takie wydania przygotowane są dla najbardziej wymagających kolekcjonerów.

Zamiast realistycznego pejzażu, jak u Canaletta, Dalí interpretuje Plac św. Marka w swoim charakterystycznym, surrealistycznym stylu. Nawet jeśli architektura jest rozpoznawalna, to zostaje ona poddana przetworzeniu zgodnie z wizją artysty. Dalí rzadko przedstawiał czysto realistyczne widoki. W przypadku tej grafiki, Dalí wykorzystał relief (tłoczenie), aby nadać architekturzefakturę rzeźbiarski charakter.
Rozpoznajemy kluczowe obiekty Placu: Bazylikę św. Marka (Basilica di San Marco), Dzwonnicę św. Marka (Campanile di San Marco), Kolumny (św. Marka i św. Teodora) na Piazzetta, słynnę Kwadrygi z Bazyliki św. Marka. Brązowe rzeźby koni (obecnie repliki, oryginały są w muzeum) zdobią fasadę Bazyliki. Symbolizują potęgę i łupy wojenne Wenecji, szczególnie te przywiezione z Konstantynopola.
Obecność mrówek jako małych postaci na pierwszym planie jest jednym z najbardziej ikonicznych i osobistych symboli Dalego. Mrówki (hormigas) w twórczości Dalego mają niemal zawsze negatywny, wręcz obsesyjny wydźwięk. Dalí podobno w dzieciństwie bał się mrówek, a sam motyw stał się wizualnym odpowiednikiem jego lęków i fascynacji freudowską psychoanalizą. Użycie mrówek jako tłumu na Placu św. Marka w Wenecji może symbolizować anonimowość ludzkiej masy, która, mimo historycznego otoczenia, jest bezosobowa i pogrążona w codziennej, "rozkładającej się" rutynie.
Łącząc potęgę historii (konie Kwadrygi) z motywem rozkładu (mrówki), Dalí stawia Wenecję w kontekście swojej paranoiczno-krytycznej metody, przedstawiając słynny "salon Europy" nie jako pocztówkę, lecz jako scenę, w której podświadomość obnaża ukryte lęki o obsesje.